Ulyssis Aldrovandi, 1522-1605
1616 De quadrupedibus solidipedibus volumen integrum, Ioannes Cornelius Uterverius collegit & recensuit. Bononiae, apud Victorium Benatium, pp. i-viii, 1-495, index; folio.
1623 De quadrupedibus solidipedibus volumen integrum. Francofurti, Joannis Treudel, pp. i-vii, 1-224, index; folio.
1616, pp. 382-384 De Asinus Cornutis, Cap. V (with figure on p. 383)
1616, pp. 384-415 De Monocerote sive Unicorni proprie dicto, Cap. VI
figure on p. 414, horns only
Latin text of Bononiae, 1616
[382]
De Asinis Cornutis
Cap. V.
Tribus in locis cornutos asinos celebrari reperio, in India, Scythia, & Africa: caeterùm denturne, & si dentur, speciene differant, non habeo, quod dicam. Africanorum meminit Herodotus [Lib. 4 Asini cornuti Africani], Apud Afros (inquit) qui Aratores cognominantur, asini cornuti reperiuntur. De Scythicis vero sic Aelianus [Li. 10, c.40]: ln Scythia asini cornibus praediti nascuntur, quorum cornua Arcadiae fluminis Stygis aquam continent, quae transmittit vasa omnia, etiamsi sint ex ferro. Haec cornua à Sopatro apportata fuisse aiunt Alexandro Macedoni, & illum admiratum misisse Delphos, ut dedicarentur Pythiae, additis his carminibus:
Hoc tibi Alexander Maceda mirabile cornu
Dedicat ò Paean ex asino Scythico.
Idem & Indicos describit his verbis [Lib. 4 c. 52]: Sylvestres asinos equis magnitudine non inferiores apud Indos nasci accepi, eosque reliquo corpore albos, capite verò purpureo, oculisq; nigris (caeruleis vertit Volarerranus) esse, corneq; in fronte gerere unicum (Volaterranus addit sesquicubitale) cuius superius puniceum, inferius autem album, medium verò nigrum sit: atq; non omnes quidem Indos, sed potentiores, cum tanquam armillis quibusdam brachia, sic cornua auro, certis spatiis ornarunt, ex his ipsis bibere solere. Ex hoc cornu bibentem ab insanabilibus morbis tutum fieri, neq; eum ipsum convulsionibus corripi; neq; sacro morbo tentari, neq; venenis ullis ferunt. Quinetiam si quid prius pestilens biberit, tum id euomere, tumq; ad sanitatem redire: Cum autem caeteri asini, quibuscumq; in terris sint, tam domestici, quam sylvestres, tum solipeda animalia, talos non habeant, asinos Indicos cornigeros Ctesias inquit, talis primum, iisq; nigris praeditos esse. Deinde si quit eos confregerit, interiora quoq; nigra deprehensurum esse: neque modó corporis velocitate longe multumq; caeteros asinos superare, sed velocitate eadem equis & elephantis praestare. Cum autem in viam se dederunt, tardius primo ingrediuntur, deinde paulatim tantum confirmantur ad contendendum iter, eos quidem ut sequi operosum sit, eorum vero cursum transcurrere nulli concedatur. Postea autem quam faeminae pepererunt, patres circum pullos à partu recentes summa custodia versantur, eorumque commorationes locis Indiae desertissimis sunt.
Cum à venatoribus Iudis inuaduntur, pullos suos adhuc aetate infirmos à tergo suo pascentes habent, atq; pro eis propugnant: contra equites audent venire, eosq; ferire. Tanto sanè hi robore exisitunt, ut nihil eis obsistere queat, quin statim & concidat, perdatur, equorumq; in cursu latera discerpunt, ac lacerant , ac viscera disrumpunt, ex quo sit, ut ad eos equi appropinguare valdè metuant, appropinquatio enim capitalem utrisque mulctam miserabiliter infert. Ex eo namq; conflictu, non equi modo, sed & asini pereunt: pergraviter calcibus pugnant: eorum morsus eatenus acerbiores sunt, ut quicquid comprehenderint, funditus diripiant: ex his vero qui sunt confirmata aetate incomprehensibiles sunt. Carnes eorum quod amarissimae sint, haudqquaquam esculentae.
Haec itaque Aelianus [Li. 15 c. 15], qui & alias regis Indorum certamina recensens, inter alia hos quoque cornutos asinos invicem pugnare tradit: quae omnia, brevis tamen repetit Philes, aitque Indorum regem ex createre de huius animalis cornu confecto bibere, splendidum eum vocans, & cubitalem esse dicens, potionem autem eam contra morbum sacrum, id est comitialem conferre. Adhaec feram ipsam inter solipedes solam & talum & bilis vesicam habere, ut perperam Volaterranus transtulerit; hanc feram carere felle, & potionem ex hoc poculo ad ignem sacrum conferre. Habes hic candide lector feram corpore auribusque asininis, binis armatam cornibus, quorum alterum, ut pictura ipsa ostendit, è narium, alterum è regione oculorum exit. Communicavit iconem doctissimus, pariter atq; excellentissimus reipub. Norimbergensis archiater Ioachinus Camerarius sylvestris asini nomine. Cum vero solipes non sit, sed pedes in digitos sindantur, asinus sylvestris Indicus esse non potest: quamobrem quaerendam Scythicusne fuerit, vel Africanus. Adhaec Indicus unicornis est, non bicornis ut testatur ipse Aristoteles [Li.3 part. 2] his verbis: Asinus Indicus licet solipes, corniger tamen est, sed singulare cornu gerit, & slus in solipedum genere talum possidet. Idem testatur Plinius : Cornigera (inquit) ferè bisulca: solida ungula & bicorne nullum : unicorne asinus tantum Indicus, unicorne bisulcum oryx. Talos asinus Indicus unus solipedum habet. Et rursus: Cornea solipedum nulli excepto asino lndico, qui uno armatus est cornu. Recentiores quidam obscuri, onagrum sive asinum
sylvestrem Indicum, magnam & crudelem feram esse scribunt, cornu unico, duro, acuto & longo: robur ei esse tantum, ut ingentia de rupibus saxa euellat, idq; tantum vim suam experiundi
[383]
gratia. Philostratus autem eadem ferè etiam quae Aelianus & Philes scribit in vita Apollonii: sed quod de viribus dicitur, Apollonium refellere. Asinos sylvestres (inquit [Lib. 3]) in vicinis Hyphasidi Indiae fluvio paludibus multos capi dicunt: esse autem huiusmodi feris in fronte cornu, quo taurorum more gnerose pugnant: & Indos ex illis cornibus pocula conficere: asseruntque nullis morbis illo die affici, qui ex huiusmodi poculo potarint: neque si vulnerati sint dolere, & perignem etiam incolumes transire, neq; ullis venenis laedi quaecumq; nocendi gratia in potu dantur. Iccirco regum esse eadem pocula, nec alii quám regi eiusmodi ferae venationem permitti. Apollonium itaque feram aspexisse
[384]
eiusq; naturam eum adminratione considerasse ferunt. Interroganti autem Damidi, an sermoni, qui de poculo iam dicto ferebatur, fidem adhiberit: Adhibeo (inquit) si huius regionis regem immortalem esse intellexero. Qui enim mihi aut alteri cuipiam poculum ita salubre dare potest, nonne verisimile est & ipsum quotidie illo uto, & ex eo cornu frequenter vel ad crapulam usq; bibere? nemo enim ut puto calumniabitur eum, qui tali poculo etiam inebrietur. Haec ille. Celebratur modo & alia fera in eadem India, quae singulari quadam praerogativa monoceros sive unicornis ab unico cornu, quod in fronte perhibetur gestare, nominatur, quae nunquid etiam detur, nunquid cum hoc Indico asino unicorni sit eadem, mox in sequenti capite patebit.
