Jacobus Bontius, or Jakob de Bondt, 1592-1631
1642 De medicina Indorum lib. IV: 1. Notae in Garçiam ab Orta; 2. De diaeta sanorum; 3. Meth. medendi Indica; 4. Observationes e cadaveribus. Lugduni Batavorum: Apud Franciscum Hackium, pp. [i-vi], 1-212, [i-iv]; 12mo.
The first book is entitled: Animadversiones in caput III. Garciae ab Orta quod inscribuntur de altilit, seu Assa foetida, Iavanis ac Malaiis hinc dicta. It present notes to Garcia de Orta's Coloquios dos simples, e drogas he cousas medicinais da India (1567)
Latin text of Lugduni Batavorum, 1642
[15]
In Cap.XIIII. De Ebore ubi quaedam scitu non injucunda de Rhinocerote. fol. 49/
Paragrapho 10. Author fatetur se Rhinocerotem nunquam vidisse, aft
[16]
ego eum non tantum centies caveae inclusum vidi; sed & in sylvis vagantem. Cute è nigra est cinericea, instar Elephantinae, rugosa admodum, cum profundis plicaturis circa latera ac in dorso: crassam admodum habet pellem, ut quae ictui Japonicae machaerae facile resistat. Neque enim haec bestia (ut apud nos pingitur) scutis munita est; sed hae plicaturae hos clypeos mentiuntur neque una pars durior est altera. Rostro est porcino; sed ante acutiore neque tam obtuso, in cujus extremitate cornu istud exeat unde nomen sortita est bellua, aliud altero majus pro aetate Rhinocerotis. Colore etiam cornu variat, modo nigrum, modo cinericeum, modo album est. Magnitudine autem corporis mediocris staturae, Elephantem proxime accedit mediocrem, nisi quod pedibus sit longe humilioribus & propterea tam conspicuum etiam non est animal. Caeterum innoxium est, nisi lacessitum neque crudivorum est ut Tygris; sed herbis vescitur ac virgultis, iisque perquam spinosis, nam linguam (ut infra dicetur) habet asperrimam: sed si irritetur hominem simul, ac equum tanquam pulicem
[17]
prosternit, quem dein lambendo necat, dum asperitate linguae cute ac carne usque ad ossa hominem denudat. Carnibus ejus Mauri vescuntur: sed nervosa plane est, ac ferratos Plauti dentes postulat. Ut porro ferocitatis hujus exemplum habeatis attendite. Vit mihi notissimus ac familaris retulit, se duobus aliis comitatum in sylvas exspatiatum equitem ivisse, ac reperisse Rhinocerotem femellam cum catulo suo in luto se volutantem; nam hoc animal aeque, ac sues & apri coeno mirifice gaudet, bellua ipsis visis assurgit ac lento passu recedens pullum suum prae se rostro trudens agebat. Unde unus ex tribus temerarie satis feram insequitur, ac exerta quam ferebat machaera Japonica belluae nates ac tergum ferit, nullo sequente sanguinis fluxu, veruntamen dissecta aliqua ex parte cute, striae latae ac albae apparebant, quod patienter bestia ferebat, donec sylvae appropinquans, catulum sum, virgultis ac carectis occuluisset; tum vero retro conversa ac horrendum grunniens, equitem nostrum invadit: sed bonis avibus equus perterritus retro faliit, sed Rhinoceros tamen femoralia equitis
[18]
mordicus apprehendit, & quia è serico materia levissima confecta etant discerpsit, ac noster se in fugam, quantum potest, dat insequente eum acriter Rhinocerote: ipso perveniente ad derelictos socios, qui impetum belluae declinantes, post duas ingentes arbores, vix duos pedes latos à se invicem distantes, se stiterant: sed bestia furore correpta, priore equite relicto in duos pedites, nam equos ligatis pedibus pastum dimiserant: sed seu ingenito ipsi stupore, seu furore impedita viam inter duas istas arbores omni vi quaerebat, quas quidem horribiliter tremere faciebat: sed vim ejus crassities ipsarum insignis impediebat, tantisper donec ipsis daretur tempus sclopeta sua expediendi ac sese colligendi è metu, tum belluam iteratis ictibus in fronte feriount per cerebrum, quam collapsam mox Mauri servi, qui lignatum in sylvas abierant ac ab equite periculi admoniti erant, securibus ac dolonibus & lanceis interfecere, sociis non parum maldeictis in equitem se invehentibus, non sine reliquiis ingentis terroris, ac sic fortissimae belluae ferociam evasere: nam hoc animal si sclopeto
[19]
laesum, aliquando per sylvas sugit, quicquid obvium est cum summo fragore, ac horrore audientium prosternit, etiam satis crassas arbores, sed haec de Rhinocerote sufficiant. Quicquid porro de Elephanti docilitate dicitur verum est: ac desino si prius Plinii, ac Aeliani errores detexero, qui inflexiles pedes, & crura sine flexuris Elephantos habere scribunt, quod adeo falsum est: nam praeterquam quod hominibus tantum circa crura, ac femora articulationes sint, Elephantibus praeterea flexurae in medio tibiarum sint. Proboscide porro (ut bene Plautus) tanquam manu utitur in cibo capiendo, ac ea tanquam manu in os ingerit:
[end of chapter]
